पावसाळा आणि त्यानंतरच्या काळात डासांची संख्या वाढल्यामुळे डेंग्यूसारख्या आजारांचा धोका वाढू शकतो. *डेंग्यू हा डासांमार्फत पसरणारा विषाणूजन्य आजार* असून योग्य वेळी लक्षणे ओळखणे आणि वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
डेंग्यू कसा होतो?
डेंग्यू विषाणूचा संसर्ग प्रामुख्याने संक्रमित *Aedes* डासाच्या चाव्यामुळे होतो. हा डास घराच्या आसपास साचलेल्या स्वच्छ पाण्यातही वाढू शकतो.
फुलदाण्या, कुंड्या, टाक्या, जुन्या टायरमध्ये साचलेले पाणी किंवा इतर छोट्या भांड्यांमध्ये साचलेले पाणी डासांच्या उत्पत्तीस कारणीभूत ठरू शकते.
डेंग्यूची सामान्य लक्षणे
डेंग्यूची लक्षणे व्यक्तीनुसार वेगवेगळी असू शकतात. सामान्यतः खालील लक्षणे दिसू शकतात:
* अचानक ताप येणे
* तीव्र डोकेदुखी
* डोळ्यांच्या मागे वेदना
* अंगदुखी किंवा सांधेदुखी
* मळमळ किंवा उलट्या
* अशक्तपणा
* त्वचेवर पुरळ येणे
तापासोबत अशी लक्षणे दिसल्यास स्वतःहून औषधोपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.
कोणती लक्षणे धोक्याची असू शकतात?
काही रुग्णांमध्ये आजार गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो. खालीलपैकी लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी:
* सतत उलट्या होणे
* पोटात तीव्र वेदना
* रक्तस्रावाची चिन्हे
* अत्यधिक अशक्तपणा किंवा अस्वस्थता
* श्वास घेण्यास त्रास
* अचानक चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध पडणे
विशेषतः ताप कमी झाल्यानंतरही रुग्णाची प्रकृती बिघडत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
डेंग्यूपासून बचाव कसा करावा?
>> डेंग्यू टाळण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा उपाय म्हणजे *डासांची उत्पत्ती रोखणे.*
>> घराभोवती पाणी साचू देऊ नका
>> कुंड्या, बादल्या, टाक्या, टायर आणि इतर वस्तूंमध्ये साचलेले पाणी नियमितपणे काढून टाका.
>> पाण्याची भांडी झाकून ठेवा
>> घरातील पाण्याच्या टाक्या आणि साठवणुकीची भांडी व्यवस्थित झाकून ठेवा.
>> डासांपासून संरक्षण करा
>> घर आणि परिसर स्वच्छ ठेवा
>> कचरा आणि पाणी साचणाऱ्या वस्तूंची योग्य विल्हेवाट लावा.
डेंग्यू झाल्यास काय काळजी घ्यावी?
डेंग्यूचा संशय असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आवश्यक तपासण्या करून घ्याव्यात. शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ नये यासाठी पुरेसे द्रवपदार्थ घेणे महत्त्वाचे असू शकते.*तापासाठी किंवा वेदनांसाठी कोणतेही औषध स्वतःहून घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.* विशेषतः काही वेदनाशामक औषधे डेंग्यूच्या परिस्थितीत योग्य नसू शकतात.डेंग्यूची लक्षणे वेळीच ओळखणे आणि गंभीर लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मात्र डेंग्यूपासून बचाव करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे *डासांची उत्पत्ती रोखणे आणि आपल्या परिसरात पाणी साचू न देणे.*
टीप: हा लेख सामान्य आरोग्यविषयक जनजागृतीसाठी आहे. डेंग्यूची शंका असल्यास पात्र डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. गंभीर लक्षणे असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.
