फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया (FSSAI) कडून काही मोठ्या मद्यनिर्माता कंपन्यांची चौकशी सुरू करण्यात आली आहे. ओल्ड माँक, मॅकडॉवेल्स, बॅगपायपर, अँटिक्विटी ब्लू आणि रॉयल चॅलेंज यांसारख्या लोकप्रिय ब्रँडशी संबंधित कंपन्यांवर उत्पादनातील फ्लेवरिंग प्रक्रियेबाबत आणि लेबलवरील दाव्यांबाबत नियमांचे उल्लंघन केल्याचे आरोप करण्यात आले आहेत.
विशेषतः दारूच्या वयासंदर्भातील माहिती आणि ग्राहकांना दिल्या जाणाऱ्या जाहिरातींमध्ये दिशाभूल करणारे दावे केल्याचा मुद्दा उपस्थित करण्यात आला आहे. FSSAI या प्रकरणाची सविस्तर तपासणी करत असून, नियमभंग सिद्ध झाल्यास संबंधित कंपन्यांवर नियमानुसार कारवाई केली जाऊ शकते.
एका अहवालानुसार, फूड रेग्युलेटरने सांगितले की तपासणी आणि लॅब टेस्टिंगमध्ये आढळले की काही कंपन्या रम आणि व्हिस्कीमध्ये बाहेरील फ्लेवर मिसळत होत्या. नियमांनुसार त्यांना कच्चा माल, फर्मेंटेशन, डिस्टिलेशन आणि मॅच्युरेशन याद्वारे नैसर्गिकरित्या चव आणि सुगंध विकसित होऊ द्यावा लागतो.
FSSAI चे म्हणणे आहे की अशी उत्पादने स्टँडर्ड रम किंवा व्हिस्की म्हणून विकली जात आहेत. तर ती मुख्यतः न्यूट्रल अल्कोहोल किंवा एक्स्ट्रा न्यूट्रल अल्कोहोलपासून बनलेली असतात. त्यात पेयांची खरी चव नसते. अथॉरिटीने सांगितले की या उत्पादनांना रम-फ्लेव्हर्ड स्पिरिट किंवा व्हिस्की-फ्लेव्हर्ड स्पिरिट म्हणून लेबल केले जावे जेणेकरून त्यांची खरी ओळख कळेल.
अथॉरिटीने एका निवेदनात म्हटले, “काही कंपन्या बाहेरील फ्लेवर मिसळतात जे उत्पादनाच्या खऱ्या सुगंध आणि चवीची नक्कल करतात. कंपन्या नंतर ते स्टँडर्ड उत्पादन म्हणून विकतात, ज्यामुळे ग्राहकांची दिशाभूल होते. कंपन्या नैसर्गिकरित्या चव विकसित करण्यासाठी माल्ट किंवा द्राक्षांसारख्या बेस मटेरियलचा वापर करत नाहीत. या कंपन्या मुख्यतः स्पिरिट/न्यूट्रल अल्कोहोलचा वापर करतात. त्यात कोणतीही खास चव नसते आणि म्हणून फ्लेवर मिसळतात.”
ग्राहकांची दिशाभूल कशी केली?
FSSAI ने सांगितले की अशी उत्पादने केवळ निकृष्ट दर्जाचीच नसतात तर स्टँडर्ड श्रेणीच्या नावांचा वापर करून ती चुकीच्या पद्धतीने विकली जातात. ते रम-फ्लेव्हर्ड स्पिरिट किंवा व्हिस्की-फ्लेव्हर्ड स्पिरिट इत्यादी म्हणून ओळखले जातात. तसेच पॅकमध्ये उत्पादनाच्या खऱ्या स्वरूपाबद्दल कोणतीही माहिती दिली जात नाही.
रेग्युलेटरने ओल्ड माँक XXX रमच्या एका प्रकारावर ‘७ इयर्स ओल्ड ब्लेंडेड’ हा दावाही दिशाभूल करणारा असल्याचे आढळल्याचे सांगितले. तपासणीत आढळले की या रमचा मुख्य घटक न्यूट्रल स्पिरिट आहे, तर मॅच्युर रम स्पिरिट त्याचा फारच छोटा भाग आहे. तपासणीच्या निकालांनुसार तो ५% पेक्षाही कमी आढळला. हे विद्यमान नियमांचेही स्पष्ट उल्लंघन आहे. नियमांनुसार स्पिरिटच्या वयाचा दावा मिश्रणात असलेल्या सर्वात कमी वयाच्या स्पिरिटच्या आधारावर असावा.
कोणकोणत्या उत्पादनांवर बंदी?
लॅब अहवालाच्या आधारे अथॉरिटीने मोहन रॉकी स्प्रिंगवॉटरच्या ओल्ड माँक प्रकारांची, युनायटेड स्पिरिट्सच्या मॅकडॉवेल्स नंबर १ रम, अँटिक्विटी ब्लू व्हिस्की आणि रॉयल चॅलेंज व्हिस्की, इनब्रू बेव्हरेजेसच्या बॅगपायपर डीलक्स व्हिस्की आणि ओल्ड कास्क डीलक्स XXX रम तसेच असोसिएटेड अल्कोहोल अँड ब्रुअरीजच्या सेंट्रल प्रोव्हिन्स व्हिस्की आणि मॅकडॉवेल्स नंबर १ सेलिब्रेशन मॅच्युर XXX रम यांची विक्री बंद केली आहे.
